Điểm nổi bật:

• Khảo sát tỉ lệ vi khuẩn và vi nấm gây bệnh cơ hội trên quần áo đã qua sử dụng.

• Báo cáo đầu tiên về tình trạng kháng kháng sinh của vi khuẩn Staphylococcus aureus và phát hiện MRSA trên quần áo đã qua sử dụng.

 1. ĐẶT VẤN ĐỀ

Quần áo đã qua sử dụng hay còn gọi là “quần áo secondhand” - một trong những loại mặt hàng đã xuất hiện từ rất lâu và phổ biến trên toàn cầu nhờ giá thành thấp, tính độc đáo về kiểu dáng và xu hướng tiêu dùng bền vững. Tại Việt Nam, chợ đồ cũ như chợ Đông Tác (Đống Đa, Hà Nội) thu hút lượng lớn người mua ở mọi lứa tuổi, trong nước lẫn nước ngoài. Tuy nhiên, bên cạnh lợi ích về kinh tế, quần áo đã qua sử dụng tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe cộng đồng [1].   

Trong quá trình thu gom, vận chuyển, xử lý, đặc biệt là bảo quản trong môi trường nóng ẩm, quần áo đã qua sử dụng có thể trở thành môi trường thuận lợi cho sự tồn tại và phát triển của nhiều tác nhân gây bệnh gồm vi khuẩn, nấm, kí sinh trùng [1-3].  Các nghiên cứu tại Nigeria, Iran, Pakistan đã ghi nhận sự hiện diện của Staphylococcus aureus, MRSA, Escherichia spp., Pseudomonas spp., Klebsiella spp. cùng nhiều loại nấm như Trychophyton spp., Candida spp., Aspergillus spp. [2-5]. Ngoài ra, nghiên cứu tại một khu chợ ở trung tâm nước Ý đã phát hiện chấy, rận và các kí sinh trùng ngoài da khác bám trên bề mặt vải [6]. Đáng chú ý, tình trạng kháng kháng sinh ở các vi khuẩn phân lập trên quần áo cũ đã được báo cáo tại nhiều quốc gia, cho thấy nguy cơ lây truyền các bệnh nhiễm trùng ảnh hưởng tới sức khỏe người tiêu dùng [3], đồng thời có thể trở thành nguồn lan truyền gen kháng kháng sinh sang các loài vi khuẩn khác [7]. Tại Việt Nam, quần áo đã qua sử dụng là mặt hàng phổ biến được tiêu thụ rộng rãi, tuy nhiên chưa có nghiên cứu cụ thể nào đánh giá mức độ nhiễm vi sinh vật và tình trạng kháng thuốc của vi khuẩn trên loại quần áo này. Do đó việc khảo sát thực trạng hệ vi sinh bám trên quần áo đã qua   sử dụng cũng như tình trạng kháng kháng sinh của chúng là cần thiết để cung cấp bằng chứng khoa học cho các khuyến cáo vệ sinh và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. 

2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 

2.1. Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu được thiết kế mô tả cắt ngang. Các đối tượng nghiên cứu được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu thuận tiện. 

2.2. Thu mẫu  

Khảo sát thu 155 mẫu quần áo ngẫu nhiên tại 6 cửa hàng bán quần áo cũ đã qua sử dụng trong chợ Đông Tác bao gồm: 78 mẫu quần áo người lớn, 31 mẫu quần áo trẻ em, 46 mẫu đồ lót. Các mẫu được lấy ngẫu nhiên từ các kiện, giá treo trưng bày và được bảo quản trong túi zip sạch, chuyển về phòng thí nghiệm và tiến hành thử nghiệm tiếp theo trong vòng 24h kể từ khi thu mua mẫu. Các mẫu được ghi nhận thông tin về chất liệu, chủng loại, xuất xứ, màu sắc, ngày lấy mẫu. Việc mã hóa mẫu được thực hiện dựa trên trình tự thu thập, với các mẫu được đánh số thứ tự liên tiếp từ 1 tới 155.

2.3. Nuôi cấy 

Phương pháp áp thạch: Các khu vực dự định lấy mẫu như cổ áo, nách áo, đũng quần được áp trực tiếp lên thạch máu cừu 5% (Blood Agar Base - Merck, Đức), giữ nguyên trong 1 phút. Đóng nắp thạch. Ủ trong tủ ấm 35-37℃ trong vòng 18-24h. Đĩa thạch sau khi ủ 37℃/18-24h được duy trì ở 25℃ nhằm quan sát sự hình thành của nấm. Giữ đĩa thạch ở nhiệt độ 25℃ từ 4 đến 7 ngày. Các khuẩn lạc nấm sau khi hình thành được cấy chuyển lên môi trường thạch Sabouraud Dextrose (Merck, Đức) và tiếp tục duy trì ở nhiệt độ 25℃ trong ít nhất 5 ngày. 

2.4. Quy chuẩn đặt tên mẫu

Các khuẩn lạc có hình thái tương tự nhau thu được bằng phương pháp áp thạch sẽ được cấy chuyển tách biệt để thu chủng thuần, sau đó được đặt tên theo mã định danh của mẫu kèm số thứ tự khuẩn lạc, phân cách bằng dấu chấm. Ví dụ: chủng phân lập thứ ba từ mẫu số 45 sẽ được ký hiệu là 45.3. Đối với các mẫu chỉ thu được duy nhất một khuẩn lạc, tên chủng sẽ được giữ nguyên theo mã của mẫu ban đầu.  

2.5. Định danh vi khuẩn và nấm bằng hình thái kết hợp thử nghiệm sinh hóa  

Vi khuẩn: Các khuẩn lạc có các tính chất tan máu, khuẩn lạc tròn, lồi, nhẵn bóng bờ đều được cấy chuyển sang môi trường thạch máu cừu 5% (Blood Agar Base - Merck, Đức) hoặc thạch dinh dưỡng (Merck, Đức). Nhuộm gram quan sát hình thái vi khuẩn, sử dụng một số thử nghiệm sinh hóa bao gồm: Catalase, Coagulase (Nam Khoa Biotek, Việt Nam), Oxidase (Biomerieux, Pháp), khả năng lên men mannitol bằng thạch Mannitol Salt Agar (Merck, Đức), định hướng sử dụng giá đường API (Biomerieux, Pháp) để định danh vi khuẩn. 

Nấm: Kết hợp giữa hình thái màu sắc khuẩn lạc và hình ảnh nấm dưới kính hiển vi bằng thuốc nhuộm Lactophenol Cotton Blue (Thermo Fisher Scientific, Mỹ). 

2.6. Thử nghiệm tính nhạy cảm với khoanh giấy kháng sinh 

 Thử nghiệm tính nhạy cảm với kháng sinh được thực hiện bằng phương pháp khuếch tán khoanh giấy Kirby–Bauer theo hướng dẫn của CLSI M02, phiên bản 14 (2024). Thí nghiệm được tiến hành trên môi trường thạch Mueller–Hinton (Merck, Đức) với các khoanh giấy kháng sinh gồm: cefoxitin, ciprofloxacin, azithromycin, clindamycin, tetracycline, gentamicin, sulfamethoxazole–trimethoprim, chloramphenicol, levofloxacin và linezolid (Thermo Scientific Oxoid, Mỹ). Kết quả được đọc và diễn giải theo tiêu chuẩn của CLSI M100, phiên bản 34 (2024). Các chủng vi khuẩn được xác định là đa kháng kháng sinh (multi-drug resistant, MDR) khi có kiểu hình kháng đối với ít nhất một kháng sinh ở ≥ 3 nhóm kháng sinh khác nhau, theo định nghĩa của Magiorakos và cs. [9]. Chỉ số kháng đa kháng sinh (Multi-antibiotic Resistance Index, MARI) được tính theo công thức của Krumperman [10]: 

                                                  MARI= a/b                                                                                (1)

Trong đó (a) là số lượng nhóm kháng sinh mà chủng vi khuẩn cho kết quả kháng; b là tổng số nhóm kháng sinh được kiểm tra trong nghiên cứu.

2.7. Phương pháp thống kê và xử lý số liệu

Phương pháp thống kê: Các biến số được phân tích bằng thống kê mô tả, bao gồm tần suất, tỷ lệ phần trăm. Xử lý số liệu: Số liệu được nhập và phân tích bằng phần mềm Microsoft Excel 2019. 

3. KẾT QUẢ  

3.1. Tỉ lệ quần áo chứa vi khuẩn, nấm gây bệnh

Tổng cộng 155 mẫu quần áo đã qua sử dụng các loại được thu thập tại các cửa hàng khác nhau trong chợ Đông Tác gồm: 78 quần áo người lớn; 31 mẫu quần áo trẻ em; 46 mẫu đồ lót. Trong đó có 147 mẫu có chất liệu là cotton hoặc cotton kết hợp cùng polyester, các mẫu còn lại có chất liệu là wool, nilon, acrylic (Bảng 1). Các mẫu quần áo chủ yếu đến từ Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc và các nguồn khác như Bangladesh, Malaysia, Việt Nam và Mỹ. 

Bảng 1. Tỉ lệ các loài vi khuẩn được phân lập

Tỉ lệ mẫu phát hiện vi khuẩn là 81,9% (127/155), tỉ lệ Bacillus spp. là 56,1% (n = 87), S. aureus là 12,3% (n = 19). Các chủng vi khuẩn S. aureus được định danh bằng giá đường API Staph với mức độ tin cậy từ 83,5 - 97,7%. Trong đó, S. aureus được ghi nhận nhiều nhất trên quần áo người lớn với 16,7% (n = 13), tiếp theo đó là quần áo lót với 8,7% (n = 4) và quần áo trẻ em với 6,5% (n = 2). Với Bacillus spp., quần áo trẻ em là nhóm mẫu ghi nhận nhiều nhất sự xuất hiện của loài vi khuẩn này với 71%, tiếp theo đó là quần áo người lớn với 65,4% (n = 51) và quần áo lót với 30,4% (n  =14). 

Bảng 2. Đặc điểm hình thái và một số tính chất sinh hóa của vi khuẩn phân lập được

Ghi chú: +: dương tính, -: âm tính

Đặc điểm hình thái và tính chất sinh hóa của S. aureus phân lập được có khuẩn lạc dạng S, kích thước khoảng 1-2 mm (Bảng 2). Trong 20 khuẩn lạc thu được có 12 khuẩn lạc tan máu β và 8 khuẩn lạc không tan máu với màu sắc chủ yếu là trắng hoặc vàng. Khi nhuộm soi cho kết quả tụ cầu gram dương điển hình. Các tính chất oxidase: âm tính, catalase: dương tính và không hình thành bào tử. Chi Bacillus spp. có khuẩn lạc dạng R, kích thước 2-4 mm, các chủng thu được đều có tính chất tan máu dương tính với thử nghiệm oxidase, catalase dương tính và có hình thành bào tử. Nhuộm soi cho thấy hình thái trực khuẩn bắt màu Gram dương điển hình.

Hình 1. Hình ảnh vi thể và khuẩn lạc vi nấm được phân lập 

Ghi chú: A1-A2: Mucor spp.; B1-B2: Microsporum sp.; C1-C2: Penicillium sp.; D1-D2: Aspergillus sp.

Bảng 3.  Đặc điểm của vi nấm được phân lập từ quần áo đã qua sử dụng

Tỉ lệ mẫu phát hiện nấm là 18,1% (28/155), trong đó có 3/155 mẫu (1,9%) phân lập được 2 chi nấm trở lên (Bảng 3). Tỉ lệ vi nấm Mucor spp. được ghi nhận nhiều nhất với 9% (n = 14), tiếp theo đó là Aspergillus spp. với 4,5% (n = 7), Microsporum spp. 3,2% (n = 5) và cuối cùng là Penicillium spp. 1,3% (n = 2). Trong đó, quần áo người lớn có chứa vi nấm Mucor spp. cao nhất với 11,5% (n = 9). Kết quả này tương tự với quần áo trẻ em với 9,7% (n = 3) và 4,3% (n = 2) với quần áo lót. Không ghi nhận Aspergillus spp. trên quần áo lót và Penicillium spp. trên quần áo trẻ em, quần áo lót. 

3.2. Tình trạng kháng kháng sinh của vi khuẩn được phân lập

Trong 19 mẫu ghi nhận sự xuất hiện của 20 khuẩn lạc S. aureus, kết quả kháng sinh đồ cho thấy 9 chủng kháng kháng sinh cefoxitin (MRSA), trong đó có 11 chủng nhạy cefoxitin (MSSA: Methicillin-susceptible S. aureus). Mô hình nhạy cảm kháng sinh của các chủng Staphylococcus aureus phân lập được được trình bày trong Hình 2.

Hình 2. Phân bố mức độ kháng kháng sinh của vi khuẩn S. aureus được phân lập

Trong tổng số 20 chủng S. aureus được phân lập từ 19 mẫu quần áo, có 9 chủng được xác định là MRSA và 11 chủng là MSSA. Kết quả kháng sinh đồ cho thấy một số kháng sinh vẫn duy trì hiệu quả cao đối với các chủng phân lập, bao gồm levofloxacin (100% nhạy), ciprofloxacin (95% nhạy) và sulfamethoxazole–trimethoprim (80% nhạy), Linezoid (75%). Ngược lại, azithromycin thể hiện tỷ lệ kháng cao nhất, với 75% chủng kháng, bao gồm cả các chủng MRSA và MSSA. Gentamicin cũng cho thấy tỷ lệ kháng tương đối cao, 50% tổng số chủng được khảo sát. Các kháng sinh còn lại đều ghi nhận tỷ lệ kháng dao động từ 30% đến 45%, phản ánh mức độ đề kháng đáng lưu ý trong quần thể S. aureus phân lập từ quần áo cũ.

Bảng 4. Các kiểu hình kháng kháng sinh của vi khuẩn S. aureus

Ghi chú: MARI: Multiple Antibiotic Resistance Index, MDR: Multidrug resistance, MRSA: Methicillin-resistant Staphylococcus aureus, MSSA: Methicillin susceptible Staphylococcus aureus, CIP: ciprofloxacin, AZM: azythtomycin, DA: clindamycin, TE: tetracycline, CN: gentamycin, SXT: sulfamethoxazole-trimethoprim, C: chloramphenicol, LEV: levofloxacin, LZD: linezolid.

Tổng số kháng sinh được sử dụng trong thử nghiệm là 9 bao gồm các kháng sinh đã kể trên và cefoxitin (Bảng 4). Đối với nhóm MRSA, số lượng kháng sinh mà các vi khuẩn thuộc nhóm này kháng dao động từ 2 đến 7 loại, chỉ số MARI dao động từ 0,2 đến 0,9. Có 6/9 chủng vi khuẩn thuộc nhóm MRSA là vi khuẩn đa kháng. Mặc khác, với nhóm MSSA, số lượng kháng sinh mà chúng kháng dao động từ 1 đến 4 loại, chỉ số MARI dao động từ 0 đến 0,4. Có 4/11 chủng vi khuẩn thuộc nhóm MSSA là vi khuẩn đa kháng. 

4. THẢO LUẬN 

Trong tổng số 155 mẫu khảo sát, có 107 mẫu có chứa ít nhất một tác nhân vi khuẩn hoặc nấm. Trong đó 12,3% (n = 19) mẫu phát hiện S. aureus, 56,1% (n = 87) mẫu phát hiện Bacillus spp. Tại Việt Nam, đây là khảo sát đầu tiên về vi khuẩn gây bệnh trên đối tượng quần áo đã qua sử dụng. So với các nghiên cứu khác trên thế giới, tỉ lệ S. aureus trong khảo sát thấp hơn so với khảo sát tại Pakistan (80%), chợ Lagos (60,7%) và một số khu chợ tại Makurdi, Nigeria (75%) và Bangladesh (24,4%) [1, 3, 11 và 12].  Trong khi đó, tỉ lệ Bacillus spp. cao hơn nhiều lần so với 2 khảo sát tương tự tại chợ Lagos (17,9%) và một số khu chợ ở Makurdi, Nigeria (3,5%) nhưng thấp hơn so với khảo sát tại Pakistan là 60% [1, 3 và 11] . S. aureus và Bacillus spp. thường được tìm thấy trên các bề mặt vật dụng đã qua sử dụng [13], vải [1] cũng như trong môi trường tự nhiên nhờ đặc tính chịu khô, chịu nhiệt và tồn tại lâu trong môi trường [14]. S. aureus là căn nguyên quen thuộc gây ra một số bệnh như nhiễm trùng da và mô mềm, nhiễm trùng khớp, nhiễm trùng huyết [15, 16].  Ước tính có khoảng 20–30% người khỏe mạnh mang S. aureus trong hệ vi sinh đặc biệt ở da và niêm mạc mũi mà không biểu hiện triệu chứng lâm sàng [17]. Trong khi đó Bacillus spp. là một chi gồm 273 loài với nhiều loài được biết tới rộng rãi như B. subtilis, B. clausii là các loài có lợi cho đường ruột, và các loài khác có khả năng gây bệnh như B. cereus gây ngộ độc tiêu hóa và B. anthracis gây bệnh than [18]. Các vi sinh vật này chỉ cần tồn tại với số lượng rất nhỏ nhưng vẫn có khả năng lây nhiễm cho vật chủ tiếp theo nếu chúng có thể tồn tại đủ lâu trên bề mặt để tiếp xúc với người sử dụng [19]. Tuy nhiên, trong điều kiện sinh hoạt thông thường, các căn nguyên này có thể được loại bỏ hiệu quả nếu quần áo được giặt rửa và xử lý vệ sinh đúng [4].

Ngoài vi khuẩn, khảo sát cũng ghi nhận sự hiện diện của một số vi nấm được định danh bằng kiểu hình, gợi ý tới các vi nấmAspergillus spp. (4,5%), Microsporum spp. (3,2%), Penicilium spp. (1,3%), Mucor spp. (9%). Các chi nấm này tương đối phổ biến trong đất [20], nước [21], không khí [22] và các môi trường khác. Các loài nấm này cũng được coi là các căn nguyên nhiễm trùng cơ hội, Aspergillus niger có thể gây viêm phổi trên các bệnh nhân AIDS và bệnh nhân suy giảm miễn dịch, Penicillium marneffei (Talaromyces marneffei) thường gây bệnh trên bệnh nhân AIDS, với một số biểu hiện lâm sàng như sốt, sụt cân, thiếu máu và một số triệu chứng khác. Microsporum spp. gây nấm móng và Mucor spp. có khả năng gây nhiễm trùng phổi, xoang, mô mềm [23-26]. Kết quả của khảo sát và định danh sơ bội này cho thấy Aspergillus spp., Penicillium spp. và Mucor spp. đều thấp hơn so với khảo sát tại Nigeria với tỉ lệ lần lượt là 34,3%, 5,7% và 14,3% [11]. Ngoài những chi nấm đã kể trên, một số khảo sát khác trên quần áo cũ cũng đã ghi nhận thêm các chi nấm khác như Candida spp., Rhodotorula spp., Rhizopus spp. [1, 4 và 11] . 

Staphylococcus aureus hiện là một trong những vi khuẩn Gram dương gây tỷ lệ tử vong cao nhất liên quan đến tình trạng kháng kháng sinh [27]. Trong nghiên cứu này, có tới 41% (n = 9) chủng được xác định là MRSA và 75% (n = 15) các chủng khảo sát thể hiện kiểu hình đa kháng (MDR) - kháng đối với ít nhất một kháng sinh ở ≥ 3 nhóm kháng sinh khác nhau... Tỉ lệ MRSA trong khảo sát này là cao hơn so với nghiên cứu tương tự tại Bangladesh (27%), tuy nhiên tỉ lệ MDR lại thấp hơn đáng kể tại Bangladesh (100%) [12]. Tại Việt Nam, các chủng MRSA cũng được tìm thấy trên bàn tay nhân viên y tế [28], bệnh nhân bỏng tại bệnh viện Đa khoa Cần Thơ [28], bệnh nhân tại Bạc Liêu [29], Bệnh viện đa khoa Thái Nguyên [30], Đà Nẵng [31], một số bệnh viện tại Hà Nội với tỷ lệ dao động trong khoảng 50–80% [32-34]. Tuy nhiên chưa có nhiều báo cáo về MRSA trên môi trường hoặc các vật dụng đã qua sử dụng. Do đó, kết quả của nghiên cứu này cung cấp thêm bằng chứng về sự tồn tại của các chủng S. aureus kháng thuốc ngoài môi trường bệnh viện, đặc biệt trên các vật dụng có nguy cơ tiếp xúc rộng trong cộng đồng. Kết quả kháng sinh đồ trong khảo sát này cho thấy một số kháng sinh vẫn duy trì hiệu lực tốt đối với S. aureus, đặc biệt là levofloxacin (0% kháng), ciprofloxacin (5% kháng) và sulfamethoxazole–trimethoprim (19% kháng). Tỉ lệ kháng của levofloxacin thấp hơn nhiều so với nghiên cứu MRSA ở mẫu nhiễm trùng bàn tay (29,17%–60,7% kháng) [35]. Tuy nhiên, tỉ lệ kháng của các kháng sinh này thấp hơn hoặc tương đồng với nghiên cứu tại Bệnh viện Quân Y 103 trimethoprim/ sulfamethoxazole (20,0% kháng), levofloxacin, ciprofloxacin (15,0% kháng) [32] và nghiên cứu tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 (ciprofloxacin-83,8% nhạy cảm, levofloxacin 86,1% nhạy cảm) [36]. Ngược lại, azithromycin ghi nhận tỷ lệ kháng cao nhất với 71% chủng kháng thấp hơn nghiên cứu tại Bệnh viện Quân Y 103 với nhóm kháng sinh Macrolide (erythromycin 81,7%) và cao hơn nghiên cứu tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 (63,5%) [36]. Gentamicin cũng ghi nhận tỉ lệ kháng 50%, tỉ lệ này cao hơn nhiều so với các nghiên cứu khác chỉ ra tại Bệnh viện Quân Y 103 (16.7%) [32] nhưng thấp hơn nghiên cứu tại Bệnh viện đại học Đa Khoa Trà Vinh ( 70%) [37]. MARI là chỉ số thường được sử dụng trong các nghiên cứu vi sinh và kháng kháng sinh để đánh giá nguy cơ vi khuẩn có nguồn gốc từ môi trường hoặc khu vực có sử dụng kháng sinh thường xuyên [38]. Phân tích chỉ số đa kháng kháng sinh (MARI) cho thấy 75% các chủng S. aureus trong nghiên cứu này có giá trị MARI > 0,2, gợi ý rằng vi khuẩn có thể xuất phát từ môi trường có áp lực kháng sinh đáng kể. Sự hiện diện của plasmid mang một hoặc nhiều gen kháng thuốc có thể góp phần làm gia tăng giá trị MARI của vi khuẩn thông qua khả năng tích lũy và lan truyền các cơ chế kháng kháng sinh [39]. Do đó, giá trị MARI > 0,2 trong nghiên cứu này cho thấy một tỷ lệ đáng kể các chủng S. aureus có thể đã trải qua quá trình phơi nhiễm kéo dài với nhiều loại kháng sinh khác nhau [40]. Kết quả này gợi ý rằng phần lớn các mẫu quần áo đã qua sử dụng có thể có nguồn gốc từ các môi trường nguy cơ cao, nơi kháng sinh được sử dụng thường xuyên hoặc chưa hợp lý, qua đó tiềm ẩn nguy cơ lan truyền các vi khuẩn và gen kháng kháng sinh trong cộng đồng.

Hạn chế của nghiên cứu: Nghiên cứu còn một số hạn chế về cỡ mẫu và phạm vi thu mẫu. Nghiên cứu chỉ được khảo sát tại một khu chợ ở Hà Nội, do đó chưa phản ánh đầy đủ tình trạng nhiễm vi sinh vật trên quần áo đã qua sử dụng tại các khu vực khác. Bên cạnh đó, việc định danh vi sinh vật chỉ dựa trên đặc điểm kiểu hình chưa được khẳng định bằng PCR giải trình tự gen nên kết quả thu được ở mức định danh sơ bộ. Chúng tôi kiến nghị mở rộng phạm vi địa điểm khảo sát với cỡ mẫu lớn hơn nhằm đánh giá toàn diện hơn nguy cơ lây nhiễm vi sinh vật, đồng thời kết hợp thử nghiệm các phương pháp tiệt trùng để từ đó đưa ra các khuyến cáo phù hợp trong việc tiêu dùng quần áo đã qua sử dụng.

5. KẾT LUẬN 

Trong tổng số 155 mẫu khảo sát, có 107 mẫu có chứa ít nhất một tác nhân vi khuẩn hoặc nấm. Trong đó 12,3% (n = 19) mẫu phát hiện S. aureus, 56,1% (n = 87) mẫu phát hiện Bacillus spp. Ngoài vi khuẩn, khảo sát cũng ghi nhận sự hiện diện của một số vi nấm như Aspergillus spp. (4,5%), Microsporum spp. (3,2%), Penicilium spp. (1,3%), Mucor spp. Trong 20 chủng S. aureus phân lập được, có 41% (n = 9) chủng được xác định là MRSA và 75% (n = 15) các chủng khảo sát thể hiện kiểu hình đa kháng. Qua đó cung cấp bằng chứng khoa học nền tảng cho việc để xây dựng các khuyến cáo về giặt, xử lý quần áo đã qua sử dụng trước khi đưa vào tiêu dùng trong cộng đồng sử dụng.

Lời cảm ơn: Tác giả xin chân thành bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến ThS. Ma Thị Huyền - người đã tận tình hướng dẫn, cung cấp lời khuyên chuyên môn quý báu và tạo mọi điều kiện thuận lợi để nghiên cứu được hoàn thành. Sự động viên và khích lệ của Cô là nguồn cảm hứng lớn nhất trong suốt quá trình thực hiện nghiên cứu. Chúng tôi cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Trường Đại học Y Hà Nội đã hỗ trợ một phần kinh phí và Khoa Kỹ thuật Y học - Trường Đại học Y Hà Nội đã tạo điều kiện về mặt cơ sở vật chất, cho phép chúng tôi tiếp cận dữ liệu, thiết bị cần thiết cho nghiên cứu.

Tuyên bố về sử dụng GenAI: Các tác giả xin khẳng định rằng không sử dụng bất kì công cụ Trí tuệ Nhân tạo tạo sinh (GenAI) nào để tạo ra hoặc chỉnh sửa nội dung khoa học cốt lõi của bản thảo này. Mọi phân tích, diễn giải, kết luận trình bày trong bài viết đều là sản phẩm độc lập của các tác giả. 

Tuyên bố về đóng góp của tác giả: Mai Thùy Linh: Xây dựng phương pháp nghiên cứu, nghiên cứu, xử lý số liệu, viết bản thảo gốc; Trần Thị Hà An, Bùi Minh Ngọc: Nghiên cứu; Ma Thị Huyền: Đề xuất ý tưởng, xây dựng phương pháp nghiên cứu, chỉnh sửa bản thảo. 

Tuyên bố về xung đột lợi ích: Các tác giả cam đoan rằng không có bất kỳ xung đột lợi ích nào liên quan đến nghiên cứu, tài trợ hoặc xuất bản bài báo này. Trường Đại học Y Hà Nội đóng vai trò là đơn vị cấp một phần kinh phí và không tham gia vào quá trình thiết kế nghiên cứu, thu thập và phân tích dữ liệu hoặc quyết định công bố bài báo này.